Mardin'de evlerde yapılan sucuğa verilen ad ...

Şeredin,
Mardin sucuğu,

Mardin’deki kasapların vitrinini süsleyen yöresel bir sucuk türüdür. 

Bu sucuk, diğer sucukların aksine oval olmayıp, şekil itibari ile basıktır. 

İçerisinde ki baharatlardan dolayı da etin fermantasyon süreci hızlı bir şekilde gelişip et, sucuğa dönüşüyor.

Mardin mutfağından seçmeler;

Alluciye, Fırkiye, Kaburga Dolması, Dobo, İkbebet, Irok(İçli köfte), Sembusek, Kibe, Merge gibi yemekleri sayabiliriz. 




Ancak Mardin yemekleri için kullanılan ürünler bu yemeklere lezzet vermektedir. 


Bunlar;
  • Acur (Trozi - Kıtte), Acur, salatalarda kullanıldığı gibi kişniş de denilen gızbara ve koruk üzümü ile tatlandırılmış turşusu da çok lezzetlidir. Acur turşusunun en belirgin özelliği, fermantasyon esnasında  maydanoza çok benzeyen tadı değişik ama ilginç lezzette gızbara  baharatının kullanılmasıdır. Ayrıca turşu yapımında doğal şeker içeren Mazruna Koruğu kullanılır ki ayrı bir tat verir. Denediniz mi ? Deneyin derim.


  • Rami (Şelengo) meyvesi, Mardin'e özgü olup yazın olgunlaşır ve salata, turşularda kullanılır.
  • Ballot, Şeker hastalığına iyi gelir. Bölgede kayalık dağların eteklerinde, yarım boy ağaçlarında yetişir.
  • Petiğ, Midyat Kavunu, Tırş, Hamız, Aseli, Hıllu gibi dört farklı aroma taşır.
  • Pivok, Çiğdem de denir. Bölgede nisan ayından itibaren yetişir. Gerçekten kalp hastalıklarına iyi geldiği  bilinmektedir.
  • Keme, Çok güzel bir aromaya sahip bir yeraltı mantarıdır. Keme, müthiş aroması ile Avrupa’da paha biçilmez olan Trüf mantarının Mardin alternatifidir.
  • Kenger, diğer adı ise Harşef, Mardin yöresinde yetişen dikenli bir bitki olup ekşi tadı ile kahverengi, yeşil, beyaz renkli bir şifa bitkisidir.

  • Gızbara (Kişniş), Mardin mutfağının en belirgin baharatıdır. Bu baharat, toz olarak, taze yeşillik olarak veya tane olarak kullanılır.  Mardin' de bu tane kişnişler pirinç havanlarda dövülerek kullanılır.  Gızbara baharatı ikbebet(igbebet) ve erok(irok) köftelerinde de kullanılır. 
  • Çorbalık olarak hazırlanan bulgura dövme,  içli köfte yapımında kullanılan bulgura ihşane denir. 
  • Kapalı Lahmacuna, Sembusek denir. 
  • Kızarmış içli köfteye İrok denir. Haşlanmış içli köfteye İgbebet denir. 
  • Pırpare, Ekişimsi tadı ile salatalarda kullanılan bir çeşit Mardin otudur. Ekşi köy yoğurdu ile de çok kullanılmaktadır.
  • Mardin’de kaburga dolmasının ana baharatı olarak Tane Yeni Bahar, kullanılır. Kaburga dolmasından elde edilen et suyuna, kahverengimsi bir renk ve karanfilimsi bir aroma veren bu baharattır.
  • Meyan Kökü (Irksud) şerbeti, Meyan böbrek taşı düşürme özelliği  ile bilinir.
  • Mazruna Üzümü, Midyat ve köylerinde yetişen bir cins üzümdür. Özelikle Tori köylüleri ile bütünleşmiş olan bu üzümün son hasadı çok tatlı olur. Cevizli sucuk yapımında da kullanılır.
  • Badem Şekeri (Imlebbes), Badem şekerinin üzerinde bulunan mavi renk, rengini Lahor ağacının kökünden alır. Bu Lahor ağacının kökünden çıkan bu mavi özüt renk, eskiden  yara yapmasın diye bebeklerin ağzına da dezenfekten olarak sürülürmüş.
  • Harire, Mardin’de taze üzüm suyu ile yapılan bir çeşit tatlıdır. Kışın üzüm suyu yerine, harire yapımında  pekmez de kullanılıyor.
  • Cevizli Sucuk (Ikude), Üzüm bağlarından toplanan mazruna üzümünün çuvallar içerisinde dövülerek, bu üzümden elde edilen suyun kaynatılması ile yapılan geleneksel bir  Mardin yemişidir.
  • Bestik, Mazruna  bağlarının  son hasadından  elde edilen tatlı üzüm suyundan yapılan pestil türüdür.
  • Hımmıs, Mayıs aylarında yetişen taze nohuttur. Buket halinde, Mardin Pazar yerlerinde rahatlıkla bulunabilen bir mevsim yemişidir.
  • Mardin Lavaş Peyniri, 
  • Mardin Bardak Peyniri, 
  • Mardin Dil Peyniri, 
  • Göçer Peyniri, 
  • Tuzsuz Tatlı Peynir (Kahhiye ve Peynir Tatlısına kullanılır), 
  • Keçi Peyniri, 
  • Matfora Peyniri,
  • Megbuse Peyniri (Eritildikten sonra tenekelerde saklanan  Peynir)
  • Havdal, Cevizli Sucuk (Ikude)’nin ceviz ile harmanlanmadan önceki üzüm suyunun nişasta ile kaynatılmış halidir.
  • Danuk,(Selika), Belirli mevsimlerde yapılan buğday kaynatmasıdır. 
  • Goşte Maksut (Lahme Imneşşefe), Buzdolabının olmadığı dönemlerde muhafaza etmek amacı ile kurutulmuş ete verilen isimdir. Et, tuzlanarak bünyesindeki su minimize edilip kurutulur. Bu metot sayesinde etin bünyesinde var olan patojen bakteri oranı da minimum seviyede azaltılmış olur.
  • Şeredin, Mardin sucuğu,
  • Xoğ,
  • Taraki, 
  • Mış Mış, 
  • Incas, 
  • Alluc, 
  • Serupe, 
  • Maste Gameşa
Mardin yöresine özgü diğer yemekler;
Irok-Urok
Kiliçe,
Dobo,
Bello,

Afrika kıtasında Hint Okyanusunun güneybatı kısmında bir ada devlet ...

Mauritius,
Mauritius Cumhuriyeti,



Başkenti: Port Louis'dir.
Para birimi:Mauritius Rupisidir.
Afrika kıtasına bağlı bir ada ülkedir. Madagaskar'ın doğusunda Hint Okyanusu'nun güneybatı kısmında yer alır.

Mauritius, Araplara ait eski dönem haritalarında gösterilmiş olup arap tüccarların uğrama ve dinlenme adası olarak kullanılmış.

XVI. yüzyıl başlarında Portekizli denizciler gelmiş ve  adaya isim olarak geldikleri geminin adı olan Cerne ismini vermişlerdir. Adayı sömürge olarak değilde üs olarak kullanmışlar.

1598 yılında Hollandalıların hakimiyetine geçen ada, 1710 yılından itibaren Fransızların hakimiyetine girmiştir. Ta ki Napolyon Savaşları ile Fransa adadaki hakimiyetini kaybeder.  Fransa adanın yönetimini Birleşik Krallık'a devretmek durumunda kalır. Britanyalıların hakimiyetine 1810 yılında  girmiştir. Son olarak 2 Mart 1968 yılında da bağımsızlığına kavuşmuş ve adı Mauritius olarak değiştirilmiştir.

Dünyada daimi ordusu bulunmayan 25 ülkeden birisidir. Bağımsızlığını kazandıktan sonra adada küçük bir özel birlik ve kıyı emniyetini sağlayan bir birlik mevcuttur.

Issız ve kapalı bir yerde yalnız, tek başına, başbaşa kalma ...

Halvet,
Arapça, خلوت
Eski dilde,
Başbaşa kalma,
Issız ve kapalı yerde yalnız kalma.
Yalnızlık. Tenhaya çekilme.
Tek başına kalmak.
Gizlilik.
Hamamlarda çok sıcak küçük yer.
Hamamlarda tek kişilik yıkanma hücresi.
Hamamlarda terlemek için yapılmış sıcak yer.
Tapınma için bir insanın içine girip yalnız kaldığı oda.

Yukarıda yapılan açıklamalardan gayrı argoda sevişmek anlamında da kullanılır. Toplum içinde sevişmek, cinsel birleşme anlamı daha çok kullanılır.

Eskiden halvete girmek, ibadet ve zikir ile meşgul olmak için yalnız başına tenha bir odada kalmaktır. Tekkelerde halvethane denilen tek kişilik hücreye, kapanmaktır. Halvete çekilmek, tenha bir yerde yalnız başına oturmaktır.

Tekkelerde çile denilen kırk günlük halvet eğitimi, çilehanede, halvethanelerde  yapılırmış. Farsça' da, çihil, kırk demek. Kırk gün tek kişilik bir odada ibadet etmeye halvet eğitimi yapılırmış, bu odaya da çilehane denir. Hak ile gizli konuşmak şeklinde tanımlanabilir. Bununla birlikte tekkelerde halvet, genellikle kırk gün sürdüğü için buna arapça erbain kelimesinden erbain çıkarmak denir. 

Toplum yaşayışından kaçıp tek başına yaşama ...

Uzlet,
Arapça, عزلت
Yalnızlık.
Köşesine çekilme.
Toplum yaşayışından kaçıp tek başına yaşama.
İnsanlardan ayrılarak bir tarafa çekilip yalnız kalmak.

DÜŞÜNCE

Ülfet belalı şey, fakat uzlet sıkıntılı,
Bilmem nasıl geçirmeliyim son beş on yılı?

İnsanlar anlaşıldı. Cihanın da sırrı yok,
Kalsaydı terkeşimde bugün tek bir altın ok

En tatlı bir hayal için atmazdım ufkuma.
Dalsın yakında gözlerim artık son uykuma!


"Yalnız duyan yaşar" sözü, derler ki, doğrudur
"Yalnız duyan çeker" derim, en doğru söz budur.

Gördüm ve anladım yaşamak macerasını,
Bakiyse ruh eğer dilemezdim bekasını.

Hulyası kalmayınca hayatın ne zevki var?
Bitsin, hayırlısıyla, bu beyhude sonbahar!

Ölmek değildir ömrümüzün en feci işi,
Müşkül budur ki ölmeden evvel ölür kişi.

Yahya Kemal BEYATLI

Popüler Yayınlar

İzleyiciler

Yeni içerikler için takip edin!

BULMACA ANSİKLOPEDİSİ