"Lekecilik" de denilen soyut resim akımı ...

Taşizm,   
Fr. tachisme.   
Lekecilik,   
ransızca tache, leke.    

Taşizm de denilen soyut resim anlayışı.  Lekecilik de denilen soyut resim akımı. Resim sanatında, düzensiz biçimli renk lekeleri ve damlaları kullanarak çalışan sanatçıların akımı.  Doğa biçimlerini değil, boya biçimlerini değerlendiren ve boya vuruşundan doğan görüntünün, insanın iç coşkusunu anlatmaya yeter olduğuna inanan soyut resim anlayışı, taşizm.     

Taşizm (Tochisme), Doğa biçimlerini değil, boya biçimlerini değerlendiren ve boya vuruşundan doğan görüntünün, insanın iç coşkusunu anlatmaya yeter olduğuna inanan soyut resim anlayışıdır.     

Ressamın resim bezi ya da kağıdı üzerine düşünmeden boya serperek oluşturduğu lekelerin etkisine dayanan resim anlayışıdır. Kübizme tepki olarak doğmuştur. Ani fırça darbeleri ile adını aşıyan leke ve damlalarla özdeşleşmiştir.

Leke sözcüğü ilk kez 1950’ de Fransız Sanat yazarı Michel Seughor tarafından kullanılmıştır. Seughor leke olarak sürrealist otamotizmden doğan ve expresyonizmin soyuta yönelmiş olan anlayışına demektedir. Fransa'da, Tochisme yani Lekecilik denilen resim üslubunu temsil eden Vasarely, Dewasne, Dyrolle ve Viggo Mortense' dır. Taşist anlayışı  Amerika'da Mark Tobey (1890) ilk olarak başlatmıştır. Tuvalin bütün yüzeyine bütün renkli unsurları bir merkeze bağlamadan yayarak resim çalışmalarını yürütmüştür.     

Türk soyut resim sanatının öncülerinden Mübin Orhon (1924-1981) dur. Zeki Faik İzer çalışmalarıyla taşizm-lekecilik akımının Türkiye'deki en önemli ismi olmuştur.   

Taşist ressamlara örnekler;    

Alberto Burri (1915-1995),  Antoni Tapies(1923), Asger Jorn(1914-1973), Atlan (1913), 
Bernard Girard, Bram van Velde (1895-1981), Bülent Yavuz Yılmaz (Türk),  

Camille Bryen (1902-1977),  
Daniel Pujola, Dewasne, Dyrolle,  
Georges Mathieu(1921),   
Henri Goetz, Hons Hortung (1904),  
Jackson Pollock (1912-1956), Jean Dubuffet, Jean Miotte (1926),   
Karel Appel (1921-2006), Korl Otto Goetz - Alm.(1914),   
Maria Helena Vieira da Silva(1908-1992), 
Mark Tobey (ABD), Michel Seughor,    
Monessier (1911), 
Mübin Orhon (Türk),  Nuri Odabaşı, Nüzhet İslimyeli,  
Orhan Peker-Türk (d. 1927 - ö. 1978),
Otto Wolfgang Schulze (Alm.),  
Paul Riopeiie,  
Sam Francis (1923-1994), Serge Poliakoff (1900-1969), Singier,  
Vasarely, Viggo Mortense,    

Zao Wou Ki (1921)(Japon), 
Zeki Faik İzer (Türk).

Kral sofralarında kullanılan ve yiyeceklerin zehirli olup olmadığını anlamakta kullanılan kap ...

Nef,
Kral sofralarında kullanılan ve yemeklerin zehirli olup olmadıklarını anlamaya yarayan kap.

Nef,
Faydacılık. 
Bir şeyin doğru olup olmadığını, o şeyin faidesine göre değerlendiren yanlış bir nazariyedir.

Nef kelimesinin diğer anlamları;
Çıkar, kar.
Yararlılık.
Üç direkli yelkenli gemi.
Kiliselerde ana kapıdan koroya değin uzanan bölüm.
Ortaçağda kullanılan yelkenli büyük gemi.
Yapılarda sütunlarla ya da payelerle ayrılan her bir bölüm. 
Mezopotamyada kullanılmış eski bir hacim ölçüsü birimi,
Mimarlıkta sahın anlamında kullanılan sözcük.
Orta çağda okyanusta kullanılmış yelkenli büyük gemi.
Bazilika(Kral sarayı) ve kiliselerde ana kapıdan koroya değin uzanan birbirlerinden sütun dizileriyle ayrılmış uzunlamasına mekanlardan her biri.
Altından ve gümüşten yapılan gemiye benzer ayaklı kutsal kap.

Keçi, koyun bağırsağına pirinç ya da bulgur doldurularak yapılan bir çeşit yemek ..

Mumbar, (Farsça Bumbar)
Bumbar,( Fr. Colon),
Bağırsak. 
Dolma yapılan ince bağırsak.
Sığır, koyun, keçi vb. hayvanların kalın bağırsağı. 
Kalın bağırsağa, kıyma, ciğer, pirinç, soğan doldurarak yapılan bir çeşit yemek.
Keçi, koyun bağırsağına pirinç ya da bulgur doldurularak yapılan bir çeşit yemek.
Koyun ve benzeri gibi hayvanların kalın bağırsağı.
İçine kıyma, pirinç vs. doldurulmuş bağırsakla yapılan bir cins yemek.

Bumbar Dolması;

Bir kapta iki su bardağı pirinç, bir yemek kaşığı nane, bir yemek kaşığı biber salçası, isteğe bağlı miktarda pulbiber, karabiber ve tuzu iyice karıştırarak dolgu malzemesini hazırlayın. Kıyma veya kuşabaşı et istenirse kullanılabilir. Karışım homojen olarak iyice karıştırılır.
Bumbar (koyun ince barsağı) önceden temizlenerek marine edilmelidir. Bumbarı temizledikten sonra doğranmış soğan ve dövülmüş kişniş ile iyice ovularak 3-5 saat bekletin. Başka bir kap içinde marine edilmiş bumbarları tuzlu suda ters yüz ederek iyice temizleyin ve bumbarların içine hazırladığımız dolgu harcını doldurun. Bumbarların dış yüzeyini tekrar tuzlu suyla yıkayın. Doldurulmuş bumbarlar bekletilir. Başka bir kapta, bir yemek kaşığı tuz ve tereyağına ilave olarak iki yemek kaşığı naneyi ekleyin ve karışıma beş su bardağı su katın. Bu malzemeleri iyice karıştırın. Hazırladığınız bu karışım içine bumbar dolmasını yerleştirin. Tencerenin kapağını kapatın ve bir saat pişirin. Yemeğinizi sıcak servis yapmadan önce üzerine ince kıyılmış maydanoz serpin. Yanına  dilimlenmiş  domates koyun. Acı biber turşusu ile afiyetle yemeğinizi yiyiniz. Ama yemeğin esaslezzetli olan kısmı suyudur.

Dicle ve Fırat nehirlerinin en lezzetli beyaz etli balığı ...

Şabut balığı,
Lat. Barbus grypus,  

Dicle ve Fırat nehirlerinin en lezzetli balığıdır. 
Büyük pullarla örtülü, iki çift bıyığı bulunan, kuyruk yüzgeci çatallı, eti beyaz, 25-50 cm. uzunluğunda bir tatlı su balığıdır. Ortalama 30 cm. uzunluğundadır.
Kuyruk yüzgeci derin çatallı olup, sırtı kahverengi, karnı kirli sarı, vücut yanlardan yassılaşmıştır. Balığın  rengi yanlarda esmer, kahverengi olup, anal ve kuyruk yüzgeçleri koyu, diğer yüzgeçleri açık renklidir. Nisan ve Mayıs aylarında ürer. Şabut balığı ot sazanına benzer ama bir alakası yoktur. Dicle ve Fırat nehirlerinin kenarında avlanılır. Bu balık iri ve eti çok lezzetlidir. 

Hasankeyf' e gittiğinizde mutlaka Dicle kıyısında bu balığın tadına mutlaka bakın. Salata ile müthiş gidiyor.  

Şabut balığı (Barbus grypus) ve Barbus esocinus (Bıyıklı Balık) Sazangiller (Cyprinidae) familyasından balıklardır. Güneydoğu Anadoluda, kar suyu toplayan Dicle ve Fırat gibi büyük nehirlerde yaşar. Çok eski zamanlardan beri var olan şaput balığı Zeugma mozaiklerinide süslemiştir. Şaput balığı eklem bacaklı ve kabuklu hayvanlarla, küçük balıklarla, bitki ve kökleri ile beslenir. Uzatma ağları ve olta ile yakalanır. Urfa yöresinde bu balığa "Fıratın Şahı" denmektedir. 

Barbus esocinus (Bıyıklı Balık); Kemikli balıklardan, sazangiller (Cyprinidae) familyasından, boyu 80 cm' den fazla olabilen, eti nispeten lezzetli, ekonomik önemi olan bir tür balık.

Mardin yöresine özgü mercimek köftesi ...

Bello,   
Mardin yöresine özgü mercimek köftesine verilen ad.  

Yemeklik doğranmış bir baş soğan iki çorba kaşığı margarin veya tereyağ ile kavrularak öldürülür. Üzerine iki tatlı kaşığı salça katılıp, karıştırılır ve ateşten indirilir. 

Yan tarafta iki su bardağı kırmızı mercimek temizlenip, yıkanır.  Sonra dört su bardağı su ile mercimekler haşlanır.  Haşlanmış sararan mercimekler suyunu çektikten sonra ateşten alınır. İçine bir su bardağı ince bulgur, bir tatlı kaşığı tuz ve bir tatlı kaşığı pul biber, dört tatlı kaşığı kimyon ile bir tutam karabiber katılarak karıştırılır. Tencerenin kapağı kapatılır. Yaklaşık 15 dakika bekletilir. Bir demet maydanoz ve yeşil soğan  ince ince kıyılır. Maydanoz ve soğanlar karıştırılır.  

Hazırlanan malzemeler hep birlikte mercimekle bulgura ilave edilir. Hazırlanan harç köfte biçiminde elle şekillendirilir. Servise hazır olan bellomuzun üzerine yarım limon sıkarak tatlandırın. Afiyet olsun.   

Bello kelimesinin diğer anlamları;   
Yaltaklanan kimse, dalkavuk.   
Yüzsüz, utanmaz, boşboğaz.    

Mardin yöresinin yemekleri;   
Çorbalar;   
Çoban çorbası (Lebeniye), Çorten, Kişk, Un çorbası, Mercimek çorbası, Kelle Paça, Nohut çorbası, Ginedir çorbası, Domates çorbası. 


Dolma ve sarmalar;   
Lahana dolması, Pazı ve Yaprak (Asma) sarması, Patlıcan Dolması, Biber Dolması,  Kaburga Dolması, Kabak Dolması, Hindi Dolması, Mumbar, Kuzu dolması, Ekşili karışık dolma (kabak, patlıcan, dolma biberi, kuzu kıyma,  kuyruk yağı, pirinç, salça, soğan, domates, sivri biber, kuzu pirzola ve sumak ile ekşilendirilmiş dolma).  
İşkembe Dolması(Kibe),    

Etli yemekler;
Kibbe, Dobo (Kuzu kol, karabiber, yenibahar, sarımsak, yoğurt  ile yapılan yemek), Güveç, Alluciye, Dahudiyet, Incasiye ( saray mutfağından), Sembusek (kapalı lahmacun), Malzum, Mardin Çiğköftesi, Firkiye (iri kuşbaşı, badem çağlası, salça, taze soğan, maydanoz ile yapılır),  Güveç, Havuç Türlüsü, Kışke (kol-koyun, nohut, buğday, ile yapılan bir yemek),

Köfte ve Kebaplar; 
Mardin Kebabı , Yoğurtlu kebap, Satır köfte, Ikbebet (haşlanmış içli köfte), Soğan Kebabı, Patates Kebabı, Aya Köfte - kızarmış içli köfte (irok), Çiğköfte, Mercimekli Köfte (Bello), 
Cevizli İçli Köfte, 
Kitel Raha(ince bulgur, dövülmüş buğday, kıyma, soğan, kişniş ve maydanoz ile yapılan köfte),  
Patlıcan Kebabı (Maldum).


Hamur işleri; 
Kapalı lahmacun (sembusek), Cevizli Börek, Susamlı Patates Böreği, Lor Böreği, Kiliçe-Kliçe (Mardin Çöreği-mevlüt çöreği, un, şeker, süt ve mahlep, tarçın, anason gibi baharatlarla yapılır).
 
Pilavlar;  
Kınnebreli Pilav(Kinebre otu ile yapılan bulgur pilavı), Ciğer Pilavı, İmceddere,  Şehriyeli Bulgur Pilavı(Bırgıl), Mercimekli Pilav, Gasore, Ihşene, Çoban Pilavı, Yarma Pilavı, Nohutlu Bulgur Pilavı, Maklube(kuşbaşı et, Pirinç, bezelye, patates, mısır, nohut, havuç ile yapılan bir pilav).
 
Salatalar ve turşular; 
Ebegümeci, Acur salatası, Nar salatası, Rami, Hıyar, İşfelleh, Yeşil Zeytin, Dağ Hıyarı, Yeşil Nohut Turşusu.



Tatlılar; 
Mahlep Tatlısı, Zingil, Zerde, İpsise, Harire(pekmez, süt, şeker, un, nişasta, toz tarçın ve İri ceviz ile yapılan bir tatlı ), Peynir helvası, Sütlaç, Davk Bi Dips, Peynir Helvası, Kahriye-Kahıyye tatlısı(Bir tür peynir tatlısı), Aşure, Un Helvası, Davk İl May-Dokulmay (maya, şeker,tuz, un, pekmez ve ceviz ile yapılan bir hamur tatlısı), Tahinli Helva, Pekmezli yoğurt, İsfire(Pekmezli omlet), Pestil kavurması(pekmez, pestil ve yumurta ile yapılan bir tatlı).

Tuzlular;
Icce, Kişnişli ve Kırmızı Pul Biberli Tandır Çöreği.

İçecekler; 
Nar suyu, üzüm suyu, sumak ve bakır tas içinde kaşıkla içilen ayran, yemeklerin üzerine Acı Kahve (Mırra) içilir.

Popüler Yayınlar

İzleyiciler

Yeni içerikler için takip edin!

BULMACA ANSİKLOPEDİSİ