Adıyaman ilinde Kommagene krallığının beş önemli kentinden biri ...

Perre,

(Pirin, Perin), 

Kommagene Krallığının beş büyük Antik Kentinden birisidir. Adıyaman merkez ilçeye 5 km. kadar kuzeyindedir. Helenistik dönemde kurulan Antik Perre kentinin, Roma dönemine ait nekropol, mezarlık alanında, 208 adet kaya mezarı bulunmaktadır. Halkın Pirin mağaraları olarak adlandırdığı bu mezarlar kayalara oyularak yapılmış. 

Yunanca Genler Topluluğu anlamına gelen Kommagene imparatorluğu, Grek ve Pers uygarlıklarının inanç, kültür ve geleneklerinin bütünleştiği güçlü bir krallık olmuştur. Krallığın beş önemli şehri vardır.

Ostacuscum;

Besni ilçesinin antik çağdaki adıdır ve bu kent Kommagene krallığının beş önemli kentinden birisidir. Daha sonra Bahasna adı ile tanınmış. Urfalı Mateos’ta Behesni olarak geçmektedir . Süryani Mihael’de ise bu isim Beit Hesna olarak geçmektedir . İslami kaynaklarda ise bu isim Bihisni'dir. Günümüzde Besni olarak kullanılmaktadır.

Zeugma;

Kommagene krallığının, Köprü Başı anlamına gelen Zeugma, Gaziantep' in Nizip İlçesinin Belkıs köyündedir. Kommagene Krallığının önemli kentlerden birisi olup, geniş bir arazi üzerine kurulmuştur. Belkıs-Zeugma Antik Kenti, Fırat'ın geçilebilir en sığ yerinde olması, askeri ve ticari bakımdan stratejik bir bölgedir. Adı Selevkaya Euphrates olarak anılmış. 

Roma İmparatorluğu tarafından ele geçtikten sonra köprü anlamına gelen Zeugma ismiyle anılmaya başlandı. 

Arsemia (Arsemez), Arsameia ören yeri (Nymphaios Arsemiası); 

Adıyaman’a 60 km. uzaklıktadır. Kahta ilçeine bağlı Kocahisar köyündedir. Kommagene’ler tarafından inşa edilmiş. Arsemeia ve yeni kale birlikte kullanılmıştır. Krallığın yazlık başkenti ve idare merkezidir. Mitras'ın kabartma steli, Antiochos-Herakles tokalaşma steli ve Grekçe yazıtı bulunuyor.

Samosata, (Samsat);

Kommagene Krallığının başkenti olup en önemli kentidir. Adıyaman’ın 36 km. uzağındaki antik Samosata kenti, Kommegene Krallığının başkentidir. Samsat’ a Sümerler zamanında Semizata dendiği rivayet edilmektedir. Mısırların ise yine Samsat’a Şamşuata veya Şemşiata dediği rivayet edilmektedir. Kommagene krallarından, Kral Samos’tan almış olduğu da rivayet edilir. 

Süryanice ve İbranice isminin Simsat (Şimsat) olduğu, bu isim Güneş Diyarı  anlamına gelmektedir. Sonraları, Arap şivesine uydurularak Sümeysat olarak adlandırılmış. Günümüze kadar olan dönemde, Sümeysat adı değişerek Samsat denmiştir.

Adıyaman' da bir dikilitaş...

Sesönk, 

(Dikilitaş),

Besni İlçesinin 33 km. güneydoğusundaki Hacıhalil ve Dikilitaş Köyü yakınında Kızıldağ üzerinde Kommegene Kralı II. Mithridates tarafından yaptırılan anıt mezar. Mezar 10 metre yüksekliğinde 3 çift sütun ile çevrelenmiştir. Bu sütunlar üzerinde kadın, erkek ve aslan kabartmaları bulunmaktadır. 

Roma dönemine ait bir anıt mezardır. Ortada mezar yapısı ve yanında aralıklarla dikilmiş üç çift sütun vardır. İri taşlar yığılarak yapılmış. Bu tümülüs'ün çevresinde deve sütunlardan oluşan anıt mezarın altında mezar odası olduğu sanılan kayadan oyma mağaralar mevcuttur.

Çerkezlerin ulusal destanı...

Nart,
Nart Destanı, 
Çerkeslerin ve diğer birçok Kafkas halkının kökü tarihin derinliklerine kadar uzanan ortak destanıdır. Destan, Sosruko, Badinoko, Asemez, Bataraz, Sujey ve diger Nartların kahramanlık öykülerinden oluşur. 
Nartlar, Çerkeslerin kendi ataları olarak kabul ettikleri mitolojik kahramanlardır. Destanın baş kahramanı Sosruko mucizevi şekilde taştan doğar. Yerin ve göğün yaratıldığı çağda Sosruko yetişkin bir erkek, dağların ve ırmakların oluştuğu çağda yaşlı bir adamdır, fakat bütün gücü hala yerindedir. Nartlar destanda kültürel kahramanlar olarak da görünürler. 

Sosruko Tanrılardan ateşi çalar, yeraltı yaratıkları tarafından ele geçirilen darı tohumlarını geri getirir. Nartlara Tanrıların içkisi saneyi hediye eder. Nartlar Blago (ejderha) ve Yinijlarla (devler) mücadele ederler. Sadece fiziki güce değil büyüye de başvururlar. Bilge Seteney' in desteğiyle güneş durur. Sosruko Yinij' i yenmek için soğuk, Totres' i yenmek için sis yaratır. 

Asamez kavalını çalarak yeryüzündeki bütün canları diriltebildiği gibi, onların ölümünü de sağlayabilir di. Bidoh nefesiyle şifa dağıtır. Birçok Nart biçim değiştirme yeteneğine sahiptir. Nartlar kuşların, diğer hayvanların dilini anlarlar. Destanda Nartların ölümü Tanrıların iradesiyle olur.

Çerkez cemiyeti...

Teavun,

Osmanlı Devletinde, dilencilik ve dilenciler ...

Goygoycular,

Iskatçılar,

Sebilciler,   

Kasideciler,   

Kabakçılar,   

Dilencilik, yardıma muhtaç olduğunu iddia ederek başka insanlardan yiyecek veya para isteme. 

Geçimini bu şekilde sağlayan kişiye  dilenci denir. Dilencilik dünyanın en eski mesleklerinden biridir. Osmanlı Devletinde,  dilenciliğin değişik türleri vardı. Mezarlıkların kenarında ıskatçılar, sebillerin önünde sebilciler, sesine güvenen kasideciler, mevsimlik işçi gibi çalışan kabakçılar, muharrem ayında ortaya çıkan goygoycular ve nefsini terbiye etmek için el açan dilenciler.

Günümüzde de dilenciler, Osmanlıdan miras kalan yöntemlere yenilerini ekleyerek, el açıp para istemeye devam ediyor. Dilenciler için sebil kenarları, cami ve mescit önleri, köprü üstleri, zengin konak önleri gibi mekanlar, günlük cironun en fazla olduğu yerlerdi. İzni olan dilenciler bile buralarda dilenmek için halk arasında Dilenci Şerefiyesi denilen rüşveti, bekçi ve belediye çavuşlarına vermek zorundadır.

İstanbul' a mahsus Goygoy veya Hoygoycular olarak adlandırılan dilenciler grubudur. Osmanlı Devleti’nin son dönemine kadar varlıklarını devam ettiren Goygoycular, Muharrem aylarında ortaya çıkardı. Teşkilatları gereğince altı'şar kişilik gruplara ayrılan ve birbirlerini omuz başlarından tutarak tek kol nizamında yürüyen goygoycular, başlarında yemeniden bir sarık, sırtlarında bezden cübbe, ellerinde değnek, ayaklarında yarım bir pabuç, yarım mest, omuzlarında ortasından bölünmüş biri önde biri arkada iki ağızlı beyaz bez torbalar asılı gezerdi.