Yaylı bir çalgı ...

Rebab,
Iklığ,

Rebab,
Türklerin Orta Asyada icad ettiği ve kullandığı bir sazdır. Kabak kemaneye benzer bir yapısı vardır fakat alt kısmında hindistan cevizi kullanılmış olması ve sapının daha uzun olması onu tamamen bu enstrumandan ayırır.

Üç telli bir sazdır, iki teli bağırsaktan, diğer teli de (icra teli) at kılından yapılmıştır. Tek tel üzerinden icra edilir. Mevlana Celaleddin-i Rumi’nin ney üflediği zannedilir oysaki kendisi bizzat rebab icra etmiştir. Hindistan cevizinin önüne gerilerek yerleştirilen deri yayın balığı derisinden elde edilir. Pes sesli bir sazdır.Ses aralığı yaklaşık iki buçuk oktavdır.Perdesiz bir sazdır.Son dönemlerde icrasının kolaylaştırılması için perdeler eklenmiş olanları da vardır.Ancak bu rebablar, aslında “rabab” olmaktan çıkmış ayrı bir enstruman kimliğine kavuşmuştur.

Iklığ,
Eskiden Türkler'in kullandığı yaylı bir çalgıdır. "Iklığ" sözcüğü, "yay" anlamındaki "ık" sözcüğünden türemiştir. Iklığın yarım küre biçimindeki gövdesinin yapımı için kap­lumbağa kabuğu (bağa), sukabağı ya da hindistancevizi kullanılırdı. Gövdeye tutturul­muş uzun bir tahta sapı, sapın ucunda da tel sayısınca akort burgusu vardı. Telleri at kılın­dan ya da hayvan bağırsağından yapılan ıklığ tek telli olabildiği gibi iki ya da üç telli de olurdu. Gövdenin göğüs denen ön bölümüne ince bir deri (çoğunlukla da balık derisi) gerilir, teller bu göğüs üzerinde yer alan, kemik ya da tahtadan yapılma, köprü biçi­mindeki eşiğin çentiklerinden geçer ve gövde­nin altına bağlanırdı. Çalınırken ıklığın göv­desi iki diz arasına sıkıştırılır, sapı ise sol elle diklemesine tutulurdu.

Dünyanın hemen her yerinde buna benzer çalgılara rastlanmaktadır. Günümüzde Asya Türkleri'nin kullandıkları ıklığ benzeri çalgı­ların her dil ya da lehçedeki adları az ya da çok değişiktir. Bazı boylar, bu çalgıya İran kültürünün etkisiyle kemence adını verirken bazıları ise kopuz, gıcak, kıcak ya da kıyak sözcüklerini kullanmaktadır.
Günümüzde Anadolu halk müziğinde kul­lanılan kabak kemane ile 19. yüzyıla kadar Türk müziğinde ve özellikle de Mevlevi müzi­ğinde gözde bir çalgı olan rebap da ıklığ benzeri çalgılardır.

Popüler Yayınlar

İzleyiciler

Yeni içerikler için takip edin!

BULMACA ANSİKLOPEDİSİ