Maya, ferment.
Pekmezin koyusu.
Koyulaştırılmış pekmez, bulama.
Altın sarısı renginde ve bulamadan daha az kıvamlı olan pekmez.
Yumurta sarısı katılarak belli kıvamda özel olarak hazırlanan az katı haldeki pekmez.
Pekmez çalması (veya çalma pekmez):
Akışkan normal üzüm pekmezinin çırpılarak, dövülerek veya maya eklenerek katı, kremsi ve açık renkli (hardal sarısı ya da beyaz) bir kıvama getirilmesi işlemine ve bu yöntemle üretilen katı pekmeze denir.
Normal sıvı pekmez yapıldıktan sonra, içine yöreye göre yumurta akı, çöven otu suyu, nişasta veya özel bir pekmez mayası (eski katı pekmez) eklenir. Bu karışım ahşap gereçlerle ya da büyük kaplarda saatlerce dövülerek (vurularak) hızlıca çırpılır. Çırpıldıkça içine hava dolar, rengi beyazlaşır/açılır ve kaşıkla yenebilecek katı, macunsu bir köpük kıvamına gelir. Tokat’ın meşhur Zile Pekmezi bu yöntemin en bilinen örneğidir.
Çalma sözcüğünün halk dilinde başka anlamları:
Kibrit,
Başörtüsü.
Çalmak işi.
Yayla çorbası.
Başa sarılan sarık.
Başa takılan altınlı süs.
Azmış yara veya sivilce.
Fes üzerindeki altın dizisi.
Çiğ sütten yapılan yoğurt.
Kabartma işli kilim, çuval.
Kakmalı olmayan, kalemle işlenmiş.
Yazma; çember de denilen başörtüsü.
Maden üzerine yapılmış oyma, işleme.
Başkasına ait olan bir şeyi gizlice almak.
Orman ve çalılık içindeki otu bol sulak yer.
Kadınların alınlarına bağladıkları ince eşarp.
Yazma, çember de denilen baş örtüsü ve sarık.
Bir müziği dinlemeyi sağlayan aleti çalıştırmak.
Keçi ve koyunların ayaklarının tutulup aksaması.
Üzerinde serpme çiçekler bulunan sarıklık bez, yazma.
Yoğurt yapmak için sütü mayalamak, katıp karıştırmak.
Çeltik tarlalarında su çıkmayan yere, çevresine çamur atarak su çıkarma.
