Lolik.Çökelek Peyniri
Ulaşık,
Lolik peyniri,
Bir çeşit sertleştirilmiş çökelek peynirine, Kurut denir.
Çökelekle Karışık Peynire, Alaman denir.
Yağı alınmış ayranın ısıtılması sonucu ortaya çıkan yoğurt parçalarına, Çökelek denir.
Çökelek peynirinde albümin ve kazein proteinleri bulunur. Lor peynirinde bu proteinler bulunmaz. Hayvansal yağlı gıdaların vücutta birikmesi ile kalp, damar tıkanıklığı ve sertliği, yüksek kolestorel, hipertansiyon, kangren gibi rahatsızlıklar oluşmaktadır. Az yağlı çökelek peynirinin kalori değeri düşük, iyi bir protein ve kalsiyum kaynağıdır.
Mersin ili, Silifke ilçesinde hamçökelek, Anamur yöresinde keş, Trakya'da ise ekşimik denir. Doğu Karadeniz bölgesinde minci-minzi, ve Hatay'da sürk, denir. Azerbeycan'da çökelek peynirine, şor denir.
Çökelek peyniri, görünüş olarak lor peynirine benzerlik gösterir. Ancak farklı peynirlerdir. İrimçik, bir tür lor peynirine verilen ad.
Çökelek türleri;
Cabaaltı, (İnebolu)
Koyunun ilk iki gün verdiği ağızdan yapılır. Bir süt çökeleğidir.
Tortu ya da Ekşimik peyniri,
Isparta Sütçüler ilçesinde koyun ya da keçi sütünden yapılır. Kahverengi bir çökelek türüdür. Yoğurdun ayranına süt ilave edilerek kaynatılması sonucu elde edilir.
Kars çökelek peyniri,
Antakya Zahterli Cara çökeleği,
Milas Kırk tokmak peyniri,
Hatay tulum çökeleği,
Kurçi-Kurçta, Rize ve Erzurum yöresinde yayık altı suyundan kestirilerek yapılır. Elle ovuşturulduğunda ufalanır ve özellikle mısır ekmeği ile birlikte tüketilir.
Giresun çökelek peyniri,
Keş Peyniri,
Antakya Sürk Peyniri,
Küflü Çökelek.
Çökelek peynirinin yapım metodu;
Normal sağılmış süt bir gün öncesinden ekşimeye bırakılır. Ekşiyen süt ocak üzerinde hafif sıcaklıkta (40-45°C) çöktürmeye başlanır. Bunu hızlandırmak amacıyla içersine limon sıkılır ya da limon tuzu atılır. İçindeki su yavaş yavaş buharlaşır ve tortusu dibe çöker. Dibe çöken tortu, süzülmek için tülbent bezine alınır ve yüksek bir yere asılır. Tortu içindeki peynir suyu süzülür. Suyu iyice süzülen çökelek, bezden çıkarılıp tuzlanır. Genellikle taze olarak tüketilir. Bazen, daha sonra tüketilmek üzere tuzlanarak hava kalmayacak şekilde küp yada tulumlara basılır. Çökelek peynirinin olgunlaşması için serin bir yerde 3-4 ay bekletilir.
