İpek böceklerinde geniş çapta ölüme yol açan bir kelebek hastalığı ...

Karataban,
Pebrin,
Nosema,
Kelebek Hastalığı.
Yavru çürüğü hastalığı. 
İpek böceğinde, sindirim aygıtı ve başka örgen dokularına karataban asalağı yerleşerek karataban hastalığını yapan sporlu bir hayvandır. Bu hayvandan ileri gelen ve ipekböceği tırtılına bulaşarak, geniş çapta ölümlere yol açan konakçı yumurtası kuşaktan kuşağa hastalığı sürdürür. 

İlk olarak 1856 yılında Fransa’da ortaya çıkan Pebrin (Karataban) hastalığının 1860 yılında Türkiye’ye yayılmış. Ülkemizdeki ipek böceği üretimini de çok etkilemiş ve gerilemesine neden olmuştur. 1894 yılında Bursa, Maksem civarında inşa edilen bir binada İpek Böcekçiliği Enstitüsü (Darülharir) kurulmuş ve bu Enstitü’nün idaresine Torkumyan (Torkomyan) Efendi getirilmiş. Fransa'da Pastör usulü tohum üretimi, hastalıksız tohum üretme metodu ile yeniden ipek böcekçiliği canlanmıştır.

Türkiye’de ipek halı ve ipekli tekstil sanayinde kullanılmak üzere yetiştirilen ırk Bursa beyazı olup ham ipek üretimi 10 ton civarındadır. Tohum üreten tek yer Koza birliktir.  

İpek böceği hastalıkları;
Virüs Hastalıkları,
Bakteri Hastalıkları 
Mantarsal Hastalıklar 
Zehirlenmeler.
İpekböceğinin gelişmesini körleten bir hastalık, Gatin.
Pebrin, Nosema.
Karataban.
Sütleme hastalığı, 
Baygınlık hastalığı, 
Kireç Hastalığı, 
Gatin,

Sütleme Hastalığı
Bir virüs hastalığıdır. En önemli etken değişken hava sıcaklığıdır. Gece-gündüz sıcaklık farklılıkları hastalanmayı çabuklaştırır. Bunun yanında yetersiz beslenme, kalitesiz (özellikle kızışmış ve ıslak) yaprak, aşırı nemli ortam, yetersiz havalandırma hastalığı tetikler. Hastalanan böceklerde görülen en belirgin özellik boğumlarının şişmiş olması ve boğum aralarının içlerinin sarı renkli irinle dolu olmasıdır. Hasta böcekler kendilerini küne kenarlarına atarlar. Böceğin ayaklarından biri koparıldığında süt renginde bir sıvı akar. Hasta böcekler dolaşırken boğum aralarından veya ayaklarından akan iltihap yapraklara ve küneye bulaşır. Bu bulaşık yaprağı yiyen veya bu sıvılara vücudu sürtünen diğer böceklerde hastalanır. Hasta böcek görülür görülmez ortamdan uzaklaştırılmalı, eller dezenfekte edilmeli ve toz kireç uygulanmalıdır. İlk üç yaşta hastalanan böcekler 3-4 günde, 4.-5’nci yaşlarda hastalanan böcekler 5-6 günde ölürler. 

Baygınlık Hastalığı: 
Bir bakteri hastalığıdır. Aşırı sıcak ve nemli ortamlarda gözlenir. Hastalık ölüme yakın zamanda anlaşılır. Ölümden sonra vücut önce sertleşir, daha sonra yumuşar. Karşıdan bakıldığında böcek baygınmış gibi görülür. Ama dokunulduğunda içi boşmuş gibi çöker, süngerimsi bir yapıdadır. Ölü böcekler çürürler. Önce kızılımsı bir renk alır, sonra siyahlaşır. 

Kireç Hastalığı: 
Mantar hastalığıdır. Deri yoluyla hastalık meydana gelir ve yayılır. Özellikle aşırı nem ve dengesiz sıcaklıklar etkendir. Basık tavanlı yerler, nehir ve göl kıyılarında sıkça görülür. Beyaz, yeşil ve sarı kireç gibi çeşitleri olmakla beraber yaygın olarak beyaz kireç hastalığı görülür. Hastalık özellikle nemin %90 civarında seyrettiği yerlerde görülür. Mikroplar deri yoluyla böceğin vücuduna girerler. Böceklerde iştah kaybolur ve hareketler yavaşlar. Giderek durur ve üç-beş gün içinde ölür. 

Pebrin Hastalığı
Nosema veya Karataban hastalığı olarak da adlandırılır. Hastalık iki yolla bulaşır. Yumurta yoluyla, aynı familyaya mensup kelebek tırtılları yoluyla veya uygun olmayan besleme koşulları (uygun olmayan yaprak, gece-gündüz dengesiz sıcaklıklar, aşırı rutubet, alt değiştirmeme vb.) hastalık yayılır. Çevresel faktörlerden gelebilen hastalık, kelebekgiller familyasındaki böceklerin (Amerikan beyaz kelebeği, lahana kelebeği vb.) larvaları dut bahçesine yuvalandığına, bunların tırtılları yaprak yer. Yapraklar bu dönemde ipek böceklerine verildiğinde, yaprakla gelen tırtıllar veya yaprağa bulaşık dışkıdaki sporlar vasıtasıyla ipek böceklerine bulaşır. Hastalanan böcek 4-5 gün içinde ölür. Hastalığın 2. ve daha sonraki evrelerinde dönemin sonuna doğru bütün böcekler ölürler. Başta hastalanan 15-20 böcek yaşarken dışkıları vasıtasıyla diğer böceklere hastalığı bulaştırır. İlk böcekler 4-5 günde ölürken diğer böcekler hastalığı bulaştırmaya devam eder. Böylece 2. 3. ve sonraki etkileri denen dönemler yaşanır. Çevreden çok nadir de olsa gelebilecek hastalık ise lokal hastalığa (sadece o bölgede) sebep olabilir. Üreticilerin hasta böcekleri tespit etmesi çok zordur. Ancak mikroskop muayenesi ile hastalık netleşir.

Popüler Yayınlar

Yeni içerikler için takip edin!