Kuzey Amerika ve Sibirya’da yaşayan bir ren geyiği cinsi...

Karibu,

Genelde karibunun postu kahverengi-beyaz olur. Yazın kahverengi renk beyaza göre daha baskındır, boyun bölgesi kirli beyaz renklidir. Kışın ise kahverengi renk tamamen kaybolmasa da, beyaz yayılarak belirginleşir. Renk değişimindeki farklılık karibunun yaşama alanına göre değişmektedir. 
 
Karibu (Rangifer), her iki cinsi de boynuzlu olan tek geyiktir. Yavrularının bile doğumdan iki ay sonra meydana çıkan çiviye benzer bir çift ufak boynuzu vardır. Karibu boynuzları gerçekten gösterişlidir. Ana boynuz zarif bir kavisle arkaya ve yukarıya doğru kıvrılır, yükseldikçe genişler, sonra öne eğilerek ve el ayası gibi yassılarak son bulur. Uçların şekli ve sayısı değişiktir. Enli ve dikey bir el ayası veya kürek şeklinde yüze doğru inen kavisli uç çoğunlukla yalnız bir boynuzda gelişir. Bu küreğin, karibu' nun, karı kazıyarak başlıca yiyeceğiğini meydana getiren yosunları bulmasına yaradığı sanılmaktadır. Bununla beraber karibu toprağı ve karları ayaklarıyla daha iyi kazıyabilir. Erkek karibu' ların dallı boynuzları kış başında düşer, fakat dişilerinki mayısa kadar başlarında kalır.

Ren geyiklerine, Buzlu Kuzeyin Develeri denilmiştir. Misk sığırı hesaba katılmayacak olursa, en kuzeyde yaşıyan toynaklı hayvanlar onlardır. Gerek Yeni Dünya'da, gerekse Eski Dünyada orman sınırının kuzeyine çıkarak Kuzey Kutbu Dairesi'nin içine girerler. Bu geyiklerin yabanilerine karibu denilir. Bugün karibu' lara başlıca Yeni Dünya' da rastlanır. Kıraç toprak karibusu,  orman karibusu ve dağ karibusu diye isimlendirilen üç türü vardır. Bir de evcil tipi ren geyiği olarak tanınan, eski dünya karibusu vardır. Ren geyikleri Yeni Dünya'ya sonradan sokulmuş ve bir yiyecek ve giyim kaynağı olarak Eskimolara büyük faydaları dokunmuştur.

Orman ren geyiği (R. tarandus caribou), 
Bir zamanlar Alaska'dan Newfoundland'a kadar Kuzey Amerika taygasında ve New England ile Washington kadar da güneyde bulunan bu ren geyiği türü doğal yaşam alanının güney kısmının tamamında ortadan kaybolmuş ve bulunduğu yerlerde de tehdit altında bir tür olarak görülmektedir. Kanada'nın British Columbia eyaletindeki Cariboo ilinin adı bir zamanlar bu bölgede bulunan ren geyiğinin Kuzey Amerika'da ren geyiğinin adı karibudur.  
(İngilizce; Caribou). Ancak son yüzyılda bu bölgede bir tek orman karibusu bile kalmamıştır.

Çiftleşme mevsimindeki çılgına dönmüş birkaç erkek karibu hesaba katılmadığı takdirde, karibu'ların insana saldırdığı duyulmamıştır. Bu hayvan hem meraklı, hem de çekingendir. İnsanın kokusunu aldığı anda derhal hızla uzaklaşmaya baıkar. Fakat insanın hemen kokusunu alamadığı takdirde, iş değişir. Rüzgârın aksi yöne esmesi şartıyla insana on veya yirmi metre yaklaşarak koku almaya çalışır. Fakat karşısındaki tehlikeyi anladığı anda tabanları yağlar.

Karibu'nun Kuzey Kutbu Tundurası'nda pek az tabii düşmanı vardır. Ender olarak bir korkunç ayıyla, bir vaşakla veya bir volverinle karşılaşır. Beri yandan Kuzey Kutbu beyaz kurdu onun için devamlı bir tehlikedir. İş yarışa döküldüğü takdirde, toribu kurdu geçer. Fakat bazen kurdun kendini belli etmeden bir karibu sürüsünün yakınına sokulduğu ve genç, ya da sakat bir karibu'yu kaptığı  olur.

Karibu'nun en müthiş düşmanları böcekler dünyasının üyeleridir. Sivrisinekler yoğun bulutlar halinde sürünün etrafında uçuştuklarından, karibu'lar rüzgâra karşı devamlı hareket halinde olmak zorundadırlar. Yumurtalarını karibu'nun derisinin içine yumurtlayan bir sinek türü daha da büyük tehlikedir. Bazı bölgelerde genç karibu'ların vücutlarında 120"yi aşkın sinek larvasına rastlanmıştır.

Karibu'lar yaz ortalarında alçak bölgelerdeki sineklerle sivrisineklerin saldırılarından kaçmak için, yüksek ve rüzgârlı yamaçların yolunu tutarlar. Sürü bu göçlerinde çoğu zaman yaşlı bir dişinin idaresindedir. Bir bilgin bu konuda, «Karibu'ların koku alma duyguları keskin olmakla beraber, gözleri zayıfça sayılır. Yere yatar vaziyette bir bayırdan aşağı kayarak, otlayan bir karibu sürüsünün içine kadar gitmeyi başardım. Rüzgâr onlardan bana doğru estiği için, kokumu alamadılar. Bu durumlarda varlığımı ilk keşfeden daima, yanında yavrusu olan bir dişi oluyordu, diye anlatmıştır.

Karibu eti en seçme av etlerinden biri ve kuzey kızılderili' leriyle Eskimo' ların başlıca gıdasıdır. Bu milletler kalabalık karibu sürüleri olmasa yasayamazlardı. Kuzeyin insanları karibu'nun her zerresinden faydalanırlar. Hayvanın kanından bile çorba yapılır. Kemikleri kırılıp içinden iliği alınır. Bacak kemikleri bıçak yapımına yarar. Boynuzlarından olta kancası, veterlerinden sırım yapılır.

Popüler Yayınlar

İzleyiciler

Yeni içerikler için takip edin!

BULMACA ANSİKLOPEDİSİ