Nure Sofi,
Nure Sofu,
(Nureddin Bey),
(D. ? - Ö. 1257, Mersin),
Türkmen Emiri.
Karamanoğulları’ nın en büyük atası.
Türkmen Emiri.
Karamanoğulları’ nın en büyük atası.
XIII. yüzyıl başalarında Türkmen emirliği yapmıştır. Baba İlyas ve Baba İshakı Horasani'nin mürididir. 1231 yılında Babai isyanına katılmış. Karaman, Bonsuz ve Zeynülhac adlı üç oğlu vardı.
Oğulları:
Karaman Bey (ö. 1263, Karaman) - Karamanoğulları Beyliği'ni kurmuştur.
Bunsuz Bey (ö. 1261, Konya) - IV. Kılıç Arslan tarafından kendisine Emir-i Candarlık verilmiş. Gevale Kalesi'ndeki savaşta şehit olmuştur.
Zeynelhac Bey (ö. 1261, Konya) - Gevale Kalesi'ndeki savaşta şehit olmuştur.
Nure Sufi Oğuzlara mensup Karamanlu oymağının Beyi olup Karamanoğulları Devleti'nin kurucusu Karaman Bey'in babasıdır. Nureddin Bey, zamanın saygın bir tarikatı olan Babai tarikatına girip Sufi olunca, isminin kısaltılmışı olan Nure ve Sufi sıfatı birleştirilip Nure Sufi veya Nure Sofu denmiştir. Karamanoğulları'nın ataları, Moğolların baskısı sonucunda anayurtlarını terk ederek önce Azerbaycan'a, sonra ise Anadolu'ya gelip Sivas'a yerleşmişlerdir.
Nureddin Bey, Saadeddin Bey'in oğlu olarak doğdu. Doğum yılı ve çocukluk yılları hakkında güvenilir bir kayıt bulunmamaktadır. Babası Saadeddin Bey'in Sivas'taki ölümünden sonra, diğer beylerin de onun liderlik vasfı üzerinde ittifak etmeleriyle birlikte Nureddin Bey boy beyi olarak seçilmiş ve böylece aşiretin başına geçmiştir. Nureddin Bey ilk olarak Ermenilerin elinde bulunan Ereğli Kalesi'ni aldı. Sonra Selçuklu Sultanına asi olan Sivas beyi Hacı Bahadır'ın elindeki Sivas Kalesi'ni de ele geçirdi. Ardından bir bağlılık mektubu yazarak kalenin anahtarını sultana gönderdi ve bağlılığını bildirdi. Bu durumdan çok memnun olan I. Alaeddin Keykubad, Ermenek çevresindeki Rum ve Ermenilerden şikayetciydi. Bu nedenle Nureddin Bey'e bir mektup göndererek, Ermenek'i fethetmesini istedi. Nureddin Bey, maiyetiyle birlikte başkent Konya'ya gelerek Sultan Alaeddin'e biat etti. Daha Sonra Aladağ üzerinden Ermenek'e yürüdü. Zorlu bir savaştan sonra 1228'de kaleyi fethetti.
Bu fetihten sonra Nureddin Bey Mut Kalesi'nin üzerine yürümüş, kaleyi kuşatmış ve fethetmiştir. Daha sonra Gülnar ve Mara kalelerini de alan Nureddin bey, fethettiği kalelerin anahtarlarını sultana göndemiştir. Sultan Alâeddin Keykubad çok memnun olmuş, devlet göstergesi olan hilat, kılıç, tabl ve alem gönderip aldığı kaleleri de Nureddin Bey'e bağışlamıştır. Böylelikle Karamanoğulları Beyliği'nin temeli atılmış oldu. Nureddin Bey fethettiği yerlere aşiretiyle beraber yerleşmiştir.
Nureddin Bey, Babai şeyhi Şeyh İlyas ile tanışmış ve ona bağlanarak müridi olmuştur. Babai tarikatına girdikten sonra Sufi olmuş, beyliğini oğlu Karaman Bey'e bırakıp inzivaya çekilmiş ve Babai tarikatının bir takipçisi haline gelmiştir. Kaynaklara göre Babailik yolunda 7 yıl boyunca mağaralarda yaşamış, yaşam tarzını değiştirmiş, onlar gibi hırka giymiş ve posta oturmuştur. Baba İlyas Horasanî sürgün sonrası fazla beklemeyerek halifesi atandığı Çat köyünde isyan etmiştir. Onun çıkardığı bu küçük çaptaki isyan Selçuklu yönetimi tarafından kısa zamanda duyulmuş, takiben merkezi idare tarafından gönderilen kuvvetler tarafından durdurularak Baba İlyas Horasanî ve takipçileri öldürülmüştür.
Nureddin Sufi, Baba İlyas'ın halefi olarak ortaya çıkan ve ölümüne müteakip isyanı daha da büyüterek devam ettiren Baba İshak'a biat etti. Birçok zaferler kazanarak Kırşehir'e kadar gelen Baba İshak Kefersudi, Nure Sofi ve isyancılar hızla Konya'ya doğru ilerlemeye başladılar. Malya Ovası'nda gerçekleşen büyük savaş sonucunda Babailer neredeyse kıyıma uğramıştır. Nureddin Sufi canını buradan zor bela kurtararak kaçmış, Ermenek'te olan ailesinin yanına gitmiştir.
Anadolu Selçuklu Devleti'ne karşı isyan ederek suç işlemiş olduğundan ailesi ve aşireti zarar görmesin diye başında bulunduğu beyliği resmi anlamda büyük oğlu Karaman Bey'e bırakmış. Muhtemelen yakın efradını yanına alarak ulaşımı güç bir noktada olan Toros Dağları'na çekilmiş, buralarda münzevi bir hayat yaşamaya başlamıştır. İlerleyen senelerde Toroslardan inerek Mersin'in Mut ilçesine bağlı Değirmenlik Yaylasına yerleşmiştir. Burada ölmüş ve Türbesine gömülmüştür
Karaman (Larende):
İç Anadolu bölgesinin güneyinde yer alır. Kuzeyinde Konya, güneyinde Mersin doğusunda Ereğli, güneydoğusunda Silifke, batısında Antalya yer alır. Karaman 15 Haziran 1989 tarihinde Türkiye’nin 70. Vilayeti olmuştur.
